به گزارش اکو اقتصاد، افزایش قیمت لوازم خانگی در ماه‌های اخیر، علاوه بر کاهش قدرت خرید خانوارها و افت تقاضا برای محصولات نو، مسیر تازه‌ای را پیش روی بخشی از مصرف‌کنندگان قرار داده است؛ بازاری که در آن، کالاهای دست‌دوم بیش از گذشته به گزینه‌ای برای تامین نیازهای ضروری خانه تبدیل شده‌اند. در شرایطی که خرید یخچال، ماشین لباسشویی یا اجاق گاز نو برای بسیاری از خانوارها دشوار شده، لوازم خانگی کارکرده با وجود قیمت پایین‌تر، به انتخابی همراه با تردید و ریسک تبدیل شده است؛ از احتمال خرابی و هزینه‌های تعمیر گرفته تا نبود ضمانت و اطمینان از کیفیت کالا.

خبرگزاری ایسنا پیش‌تر در پرونده‌ای به بررسی ابعاد مختلف بازار لوازم خانگی و چالش‌های پیش روی تولیدکنندگان، فروشندگان و مصرف‌کنندگان پرداخته بود؛ از وضعیت قیمت‌ها و عرضه و تقاضا گرفته تا افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات ارزی و دشواری تامین مواد اولیه. این‌بار، در ادامه این پرونده، به سراغ موضوع دیگری رفته‌ایم: رونق خرید لوازم خانگی دست‌دوم و چرایی گرایش خانوارها به کالاهای کارکرده؛ انتخابی که اگرچه می‌تواند هزینه اولیه خرید را کاهش دهد، اما این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ارزان‌تر خریدن، در نهایت به‌صرفه‌تر تمام می‌شود؟

بازار دست‌دوم، پناه خریدارانی که از کالای نو جا مانده‌اند

افزایش قیمت لوازم خانگی، تنها مشتریان را از خرید منصرف نکرده؛ بخشی از تقاضا را هم به سمت بازار کالاهای کارکرده برده است. برای خانوارهایی که خرید یخچال، لباسشویی یا اجاق گاز نو از توان مالی‌شان خارج شده، جنس دست‌دوم به گزینه‌ای ارزان‌تر تبدیل شده؛ هرچند این انتخاب با ریسک خرابی، نبود ضمانت و هزینه‌های احتمالی بعدی همراه است.

یکی از فروشندگان لوازم خانگی دست‌دوم می‌گوید: ترکیب مشتریان این بازار نسبت به گذشته تغییر کرده، قبلا بخش قابل توجهی از خریداران برای خانه دانشجویی، محل کار یا خانه اجاره‌ای سراغ جنس کارکرده می‌آمدند، اما حالا خانواده‌هایی که قصد استفاده بلندمدت دارند نیز بیشتر دیده می‌شوند. بعضی مشتری‌ها اول قیمت جنس نو را می‌گیرند و بعد می‌آیند اینجا. وقتی می‌بینند با همان پول می‌توانند یک مدل بهتر ولی دست‌دوم بخرند، ترجیحشان عوض می‌شود.

به گفته این فروشنده، در کالاهایی مانند یخچال و ماشین لباسشویی که قیمت نمونه نو بالاتر رفته، این رفتار بیشتر دیده می‌شود؛ به‌خصوص زمانی که وسیله قبلی خانواده از کار افتاده و خرید را نمی‌توان مدت زیادی عقب انداخت.

جهیزیه هم از بازار دست‌دوم سهم گرفته است

فروشنده دیگری از افزایش حضور زوج‌های جوان در این بازار خبر می‌دهد. خرید کالای کارکرده برای جهیزیه دیگر مانند گذشته اتفاقی نادر نیست و برخی زوج‌ها برای کم کردن هزینه اولیه زندگی، چند قلم اصلی را دست‌دوم تهیه می‌کنند. خیلی‌ها نمی‌آیند همه وسایل را دست‌دوم بخرند، ولی مثلا یخچال یا لباسشویی را کارکرده می‌گیرند و برای بقیه وسایل پولشان را نگه می‌دارند. بیشتر دنبال جنس تمیز و سالم‌اند که چند سال برایشان کار کند.

در بازار کالاهای نو نیز نشانه‌هایی از همین تغییر دیده می‌شود؛ بعضی مشتریان به جای کالای کاملا نو به سراغ اجناس بدون کارتن، خط‌وخش‌دار یا کالاهایی می‌روند که به دلیل ایراد ظاهری با قیمت پایین‌تری فروخته می‌شوند.

کالای ضروری، مشتری دست‌دوم بیشتری دارد

سومین فروشنده می‌گوید: افزایش تقاضا در همه گروه‌های کالایی یکسان نیست، وسایلی که نبودشان زندگی روزمره را مختل می‌کند، در بازار دست‌دوم مشتری بیشتری دارند. اگر تلویزیون خراب شود شاید خانواده خریدش را چند ماه عقب بیندازد، اما یخچال یا لباسشویی را نمی‌شود خیلی طولانی کنار گذاشت. وقتی پول جنس نو نیست، مشتری دنبال یک گزینه دست‌دوم سالم می‌گردد.

این تفاوت نشان می‌دهد رشد بازار کالای کارکرده فقط نتیجه علاقه به خرید ارزان‌تر نیست؛ در بسیاری از موارد، خانواده ناچار است برای وسیله‌ای ضروری سریع جایگزین پیدا کند و بودجه موجود، انتخاب‌های او را محدود می‌کند.

قیمت کمتر، اما با علامت سؤال بیشتر

کاهش قیمت مهم‌ترین مزیت بازار دست‌دوم است، اما خریدار در مقابل با ابهام‌های بیشتری روبه‌رو می‌شود. عمر واقعی دستگاه، سابقه تعمیر، سلامت موتور یا برد، میزان مصرف انرژی و نبود ضمانت از جمله مواردی است که تشخیص آنها برای مشتری عادی آسان نیست.

یکی از فروشندگان می‌گوید: بیشتر مشتری‌ها می‌پرسند دستگاه تعمیر شده یا نه، چند سال کار کرده و قطعه‌ای عوض شده یا نه. ظاهر تمیز کافی نیست؛ مخصوصا در یخچال و لباسشویی باید از سلامت بخش‌های اصلی مطمئن شد. اختلاف قیمت زیاد با کالای نو باعث می‌شود برخی مشتریان این ریسک را بپذیرند، اما اگر دستگاه مدت کوتاهی بعد از خرید نیاز به تعمیر پیدا کند، ممکن است بخشی از صرفه‌جویی اولیه از بین برود.

فشار قیمت‌ها فقط میزان فروش را تغییر نداده، بلکه مسیر خرید خانوار را هم عوض کرده است؛ کالای نو برای بخشی از مشتریان از انتخاب اول به انتخابی دورتر تبدیل شده و در مقابل، تعمیر، بازسازی و خرید دست‌دوم سهم بیشتری از تصمیم مصرف‌کننده گرفته‌اند.