به گزارش اکواقتصاد، بازار سرمایه در معاملات امروز، چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، در حالی به کار خود پایان داد که با وجود افزایش عرضه‌ها و تشدید نگرانی‌های سیاسی، همچنان فاصله چندانی با مرز مهم ۶ میلیون واحدی شاخص کل ندارد. معامله‌گران در آخرین روز معاملاتی هفته، بخشی از سودهای کسب‌شده در روزهای اخیر را شناسایی کردند، اما رفتار کلی بازار نشان داد که هنوز نشانه‌ای از هراس گسترده و خروج سنگین نقدینگی دیده نمی‌شود.

افزایش عرضه‌ها را می‌توان حاصل ترکیب چند عامل دانست؛ نزدیک شدن شاخص به محدوده ۶ میلیون واحد، قرار گرفتن بازار در پایان هفته، رشد قابل توجه روزهای گذشته و البته پررنگ‌تر شدن اخبار سیاسی و تحریمی. با این حال، شدت عرضه‌ها به اندازه‌ای نبود که بتوان از تغییر کامل روند بازار سخن گفت. در برخی صنایع، به‌ویژه گروه‌های بانکی و پالایشی، تقاضا توانست بخشی از فشار فروش را خنثی کند و مانع از افت جدی بازار شود.

یکی از نکات مهم معاملات امروز، تغییر تدریجی نگاه فعالان بازار به اخبار سیاسی است. بازار در ماه‌های گذشته بخش قابل توجهی از ریسک خود را از ناحیه احتمال درگیری نظامی دریافت می‌کرد، اما اکنون با کاهش نسبی سایه جنگ، نگرانی‌ها بیشتر به سمت تحریم، فشار اقتصادی و احتمال تشدید محدودیت‌های تجاری حرکت کرده است. به همین دلیل، اخبار تحریمی اگرچه همچنان اثر روانی دارند، اما دیگر الزاماً به واکنش‌های هیجانی و فروش گسترده منجر نمی‌شوند.

در چنین شرایطی، دو سناریو بیش از سایر سناریوها مورد توجه بازار قرار گرفته است. در سناریوی نخست، تنش نظامی از دستور کار خارج می‌شود و کشور وارد دوره‌ای از فشار اقتصادی، تحریم و محدودیت‌های تجاری می‌شود. در این وضعیت، تورم و نرخ ارز می‌توانند به متغیرهای مهمی برای بازار سرمایه تبدیل شوند؛ البته به شرط آنکه سیاست‌های دولت اجازه انعکاس این تغییرات را در درآمد و سود شرکت‌ها بدهد.

سناریوی دوم، وضعیت دشوارتری را ترسیم می‌کند؛ شرایطی که فشار اقتصادی به سمت محاصره گسترده‌تر اقتصادی حرکت کند و محدودیت‌های صادراتی، کاهش درآمدهای ارزی و اختلال در تجارت خارجی، عملکرد شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، صرف افزایش نرخ ارز لزوماً به معنای افزایش سودآوری شرکت‌ها نخواهد بود و سیاست‌های دولت نقش تعیین‌کننده‌ای پیدا می‌کند.

در این میان، دو متغیر بیش از سایر عوامل اهمیت خواهند داشت: سیاست ارزی دولت و سیاست قیمت‌گذاری. اگر افزایش نرخ ارز به افزایش درآمد ریالی شرکت‌های صادرات‌محور منجر شود و همزمان قیمت‌گذاری دستوری محدود بماند، بخشی از صنایع بازار می‌توانند از فضای تورمی منتفع شوند. اما اگر از یک سو هزینه‌ها و ریسک‌های شرکت‌ها افزایش پیدا کند و از سوی دیگر نرخ فروش محصولات و نرخ ارز سرکوب شود، فشار بر سودآوری بنگاه‌ها افزایش خواهد یافت.

به همین دلیل، بازار احتمالاً وارد مرحله‌ای متفاوت از ماه‌های گذشته می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن خرید کورکورانه سهام جای خود را به انتخاب دقیق‌تر صنایع و شرکت‌ها خواهد داد. سرمایه‌گذاران احتمالاً بیشتر به سراغ شرکت‌هایی خواهند رفت که گزارش‌های مالی مناسبی دارند، چشم‌انداز فروش آنها قابل اتکاست و در برابر تحریم و محدودیت‌های تجاری آسیب‌پذیری کمتری دارند. در مقابل، شرکت‌هایی که همزمان با افزایش هزینه‌ها، با محدودیت فروش، صادرات و قیمت‌گذاری مواجه می‌شوند، ممکن است با استقبال کمتری روبه‌رو شوند.

از این منظر، شهریور می‌تواند برای بورس ماهی متفاوت از مرداد باشد. مرداد با وجود ریسک‌های متعدد، برای بازار ماه نسبتاً موفقی بود و شاخص توانست بخش مهمی از عقب‌ماندگی خود را جبران کند. اما پس از این رشد، طبیعی است که بازار برای ادامه مسیر به استراحت، اصلاح قیمت‌ها و افزایش حجم معاملات نیاز داشته باشد. بنابراین احتمال شکل‌گیری دوره‌ای از نوسان، اصلاح و حرکت فرسایشی در کوتاه‌مدت وجود دارد.

در این مرحله، گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها اهمیت زیادی پیدا می‌کنند. فعالان بازار اکنون در انتظار اطلاعات جدید از عملکرد صنایع هستند تا مشخص شود رشد اخیر قیمت‌ها تا چه اندازه با واقعیت‌های بنیادی شرکت‌ها همخوانی دارد. اگر گزارش‌ها مطلوب باشند، اصلاح احتمالی قیمت‌ها می‌تواند فرصت تازه‌ای برای ورود نقدینگی ایجاد کند؛ اما گزارش‌های ضعیف می‌توانند روند صعودی را دست‌کم در کوتاه‌مدت کند کنند.

در کنار کدال، نرخ دلار در بازار آزاد و حواله‌ای و همچنین روند معاملات بورس کالا نیز از متغیرهایی هستند که در هفته‌های آینده بیشتر مورد توجه قرار خواهند گرفت. در واقع مسیر آینده بورس را می‌توان حاصل برهم‌کنش دو بال دانست: تحولات سیاسی و عملکرد بنیادی شرکت‌ها. اگر یکی از این دو متغیر با انتظارات بازار فاصله زیادی داشته باشد، مسیر شاخص نیز می‌تواند تغییر کند.

در چنین فضایی، بخشی از نقدینگی ممکن است برای کاهش ریسک به سمت صندوق‌های طلا و دارایی‌های کم‌ریسک‌تر حرکت کند، اما این به معنای از دست رفتن جذابیت بورس نیست. بازار سهام همچنان می‌تواند در صورت تداوم تورم و رشد نرخ ارز، فرصت‌های قابل توجهی در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهد؛ البته نه در همه صنایع و نه در همه قیمت‌ها.

در مجموع، معاملات امروز بیش از آنکه نشانه آغاز یک روند نزولی باشد، هشداری درباره ورود بورس به مرحله‌ای پرچالش‌تر بود. نزدیک شدن شاخص به ۶ میلیون واحد، افزایش عرضه‌ها و تشدید ریسک‌های سیاسی باعث شده سرمایه‌گذاران محتاط‌تر شوند. با این حال، بازار هنوز رفتار هیجانی و فرار از سهام را نشان نمی‌دهد.

اکنون نگاه فعالان بازار به شهریور و انتشار گزارش‌های ماهانه دوخته شده است. اگر تحولات سیاسی در مسیر کنترل‌شده باقی بماند و گزارش شرکت‌ها نیز از سودآوری آنها حمایت کند، اصلاح احتمالی می‌تواند فرصتی برای بازآرایی پرتفوی و ورود نقدینگی جدید باشد. اما اگر فشار تحریمی با سیاست‌های اقتصادی نامناسب همراه شود، انتخاب سهم اهمیت بسیار بیشتری پیدا خواهد کرد.

بنابراین پیام معاملات امروز را می‌توان این‌گونه خلاصه کرد: بورس هنوز از ریسک سیاسی نترسیده، اما دیگر حاضر نیست آن را نادیده بگیرد. از این پس، کیفیت سود، چشم‌انداز فروش، نرخ ارز و سیاست‌های دولت تعیین خواهند کرد که کدام صنایع از فضای جدید اقتصادی بهره می‌برند و کدام گروه‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند. در چنین بازاری، احتیاط بیشتر به معنای خروج از بورس نیست؛ بلکه به معنای انتخاب دقیق‌تر و مدیریت ریسک است.

فاطمه حاج علی