به گزارش اکو اقتصاد، شبکه «المیادین» به سندی دست یافته است که توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) میان کشورهای عضو توزیع شده و شامل هشت نامه و پاسخِ رد و بدل‌شده میان ایران و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در بازه زمانی ۳ تا ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ است. 

 به نقل از المیادین، این مکاتبات بیانگر موضع تهران در خصوص بازگشت بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای ایران است؛ تأسیساتی که در جریان حمله نظامی سال ۲۰۲۵ آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته بودند. ایران در این مکاتبات، ازسرگیری بازرسی‌ها را به شرایط امنیتی حاکم بر آن سایت‌ها و همچنین تداوم تهدیدهای دونالد ترامپ، مبنی بر انجام حملات بیشتر علیه ایران و تأسیسات هسته‌ای آن، مشروط کرده است. 

در مقابل، رافائل گروسی در پاسخ‌های خود از تأکید مجدد ایران مبنی بر اینکه اجرای «توافق‌نامه پادمانی» (ذیل پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای یا NPT) را به حالت تعلیق درنیاورده است، استقبال کرد و این اظهارات را «مهم و امیدوارکننده» خواند. 

این تبادل‌نظرها همچنین نشان‌دهنده وجود اختلاف‌نظرهایی در خصوص شرایط و زمان‌بندی بازرسی‌ها، حفاظت از اطلاعات محرمانه پادمانی، و ترتیبات فنی لازم برای ازسرگیری اجرای کامل این توافق‌نامه است. 

ایران بازرسی‌ها را به شرایط امنیتی تأسیسات هسته‌ای مرتبط می‌داند

ایران در نامه‌ای مورخ ۳ نوامبر ۲۰۲۶، توجه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به یک رشته تهدیدهای مداوم، صریح و علنی از سوی رئیس‌جمهور ایالات متحده مبنی بر انجام اقدامات مسلحانه بیشتر علیه این کشور به‌ویژه با هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای آن جلب کرد. 

تهران استدلال کرد که این تهدیدها «شرایط حقوقی، فنی، عملیاتی و امنیتیِ ضروری برای اجرای ایمن، مؤثر و کاملِ تدابیر پادمانی را به‌طور بنیادین تضعیف کرده‌اند.» 

ایران افزود که در نتیجه، الزامات اساسی برای اجرای تدابیر پادمانی از طریق رویه‌های معمول دیگر برقرار نیست و این امر اجرای آن‌ها را در شرایط کنونی عملاً غیرممکن می‌سازد. 

گروسی در پاسخ خود مورخ ۴ نوامبر، یادآور شد که بارها در گزارش‌ها و بیانیه‌های ارائه‌شده به شورای حکام آژانس و همچنین در شورای امنیت سازمان ملل تأکید کرده است که هرگونه حمله مسلحانه یا تهدید به حمله علیه تأسیسات هسته‌ای که به اهداف صلح‌آمیز اختصاص دارند، نقض اصول منشور سازمان ملل، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی محسوب می‌شود. 

وی مجدداً تأکید کرد که تأسیسات هسته‌ای تحت هیچ شرایطی نباید هدف حمله قرار گیرند و هشدار داد که چنین اقداماتی پیامدهای سنگینی برای ایمنی و امنیت هسته‌ای، نظام پادمان، و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی به همراه خواهد داشت. 

با این حال، گروسی ادعا کرد که توافق‌نامه پادمانی ایران در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) همچنان به قوت خود باقی است و هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند اجرای آن را به حالت تعلیق درآورند. وی اظهار داشت که فعالیت‌های پادمانی باید عمدتاً بر ارائه گزارش‌ها و دسترسی به تأسیسات هسته‌ایِ تحت پادمان و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها متمرکز باشد. 

رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنین مدعی شد که بدون دریافت گزارش‌های مورد نیاز و دسترسی به سایت‌های مربوطه، این نهاد قادر نخواهد بود هیچ‌گونه نتیجه‌گیری پادمانی در خصوص برنامه هسته‌ای ایران ارائه دهد. 

ایران در نامه مورخ 6 نوامبر تاکید کرده است که با وجود اختلاف‌نظرهای مطرح‌شده، تعهد راسخ خود را به ازسرگیری اجرای کامل تعهدات پادمانی، به‌محض فراهم شدن شرایط حقوقی و واقعی مرتبط، تجدید می‌کند.

تهران همچنین خاطرنشان کرد که حفاظت از اطلاعات محرمانه پادمانیِ مربوط به تأسیسات، مواد و کارکنان هسته‌ای، موضوعی حیاتی برای امنیت ملی است. ایران هشدار داد که هرگونه افشای غیرمجاز یا بحث عمومی پیرامون چنین اطلاعات حساسی می‌تواند پیامدهای امنیتی جدی و جبران‌ناپذیری برای این کشور به دنبال داشته باشد. 

گروسی از تعهد ایران به توافقنامه پادمان‌ها استقبال می‌کند

گروسی در پاسخی در تاریخ ۱۰ نوامبر، از اظهارات ایران، به ویژه تأیید این موضوع که علیرغم شرایط استثنایی ایجاد شده توسط حملات مسلحانه علیه تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان خود، به اجرای توافقنامه پادمان خود تحت NPT ادامه خواهد داد و این توافقنامه را به حالت تعلیق در نیاورده است، استقبال کرد. 

او تأکید کرد که این اظهارات «مهم و دلگرم‌کننده» هستند و ابراز امیدواری کرد که تعهدات ایران، مذاکرات بین تهران و آژانس در مورد اقدامات عملی مشخص برای تضمین اجرای کامل و مؤثر توافقنامه پادمان‌ها را تسهیل کند. 

گروسی همچنین ایران را تشویق کرد تا تمهیدات فنی را که می‌تواند شرایط لازم را برای بازگشت به اجرای عادی پادمان‌ها در کشور ایجاد کند، در نظر بگیرد و در عین حال به ایجاد اعتماد و هموار کردن راه برای یک توافقنامه دیپلماتیک گسترده‌تر کمک کند. 

او همچنین از ایران خواست تا به عنوان مدرکی از تعهد اعلام شده خود و در انجام تعهدات قانونی خود تحت این توافقنامه، گزارش‌هایی در مورد وضعیت فعلی مواد و تأسیسات هسته‌ای که تحت تأثیر حملات نظامی قرار نگرفته‌اند، ارائه دهد. 

گروسی از تهران خواست تا بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از این تأسیسات را برای تأیید اطلاعات ارائه شده تسهیل کند و درخواست خود را برای همکاری سازنده در شرایط موجود تکرار کرد. او همچنین آمادگی خود را برای تعامل بدون تأخیر با ایران در مورد ترتیبات فنی به منظور تسهیل اجرای کامل و مؤثر توافق‌نامه پادمان‌ها و کمک به یک ترتیبات دیپلماتیک کاملاً قابل تأیید ابراز کرد. 

ایران در نامه دیگری به تاریخ 10 نوامبر، توجه گروسی را به پیشنهاد اخیر دولت آمریکا برای پرداخت پاداشی تا سقف ۲۰ میلیون دلار در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران، از جمله اطلاعات مربوط به افراد مرتبط با این برنامه، جلب کرد.

تهران از مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواست تا بر اهمیت حفظ محرمانگی فعالیت‌های پادمانی آژانس، و همچنین بی‌طرفی و استقلال نهادی آن تأکید مجدد نماید. ایران از آژانس خواست تا اطمینان حاصل کند که اطلاعات مربوط به پادمان‌ها فاش نمی‌شود و مورد سوءاستفاده یا بهره‌برداری قرار نمی‌گیرد؛ در این راستا، بر ضرورت حفاظت از ایمنی و امنیت دانشمندان و کارکنان هسته‌ای ایران تأکید ویژه‌ای شد. در این نامه همچنین از گروسی خواسته شده است که این موضوع را در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مطرح کند. 

گروسی در پاسخ خود به تاریخ ۱۲ نوامبر، مجدداً تأکید کرد که آژانس به تعهدات خود در خصوص حفظ محرمانگی پایبند خواهد ماند و از تمامی اطلاعات محرمانه پادمانی که در جریان اجرای توافق‌نامه پادمانی ایران (ذیل پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای - NPT) به دست می‌آید، محافظت خواهد کرد. 

تهران می‌گوید شرایط امنیتی مانع از بحث‌های فنی می‌شود

در نامه دیگری به تاریخ ۱۱ نوامبر، ایران به گروسی اطلاع داد که بحث در مورد ترتیبات فنی و راستی‌آزمایی تا زمانی که علل ریشه‌ای وضعیت فعلی مورد بررسی قرار نگیرد و شرایط اساسی برای اجرای عادی فعالیت‌های پادمانی برقرار نشود، نمی‌تواند ادامه یابد. 

تهران اعلام کرد که محدودیت‌های عینی ناشی از شرایط امنیتی حاکم باید هنگام ارزیابی امکان‌سنجی و زمان‌بندی هرگونه بحث فنی در نظر گرفته شود. 

گروسی در پاسخ خود به توضیحات ایران اشاره کرد و تأکید کرد که رسیدگی به علل ریشه‌ای وضعیت فعلی و اجرای اقدامات پادمانی در ایران نباید فرآیندهای متقابلاً منحصر به فرد یا متوالی تلقی شوند. بلکه، به گفته او، می‌توان همزمان در هر دو مسیر پیشرفت کرد. 

رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بار دیگر آمادگی خود را برای تعامل با تهران بدون تأخیر بیشتر در مورد اقدامات عملی ملموس با هدف بازگرداندن اجرای کامل و مؤثر توافق‌نامه پادمانی NPT، با در نظر گرفتن شرایط حاکم، از جمله نگرانی‌های ایمنی و امنیتی ایران، ابراز کرد. گروسی همچنین به تعامل قبلی که منجر به «توافق قاهره» شد، به عنوان شاهدی بر امکان‌پذیر و قابل دستیابی بودن چنین ترتیباتی اشاره کرد.