به گزارش اکواقتصاد، بازار سرمایه ایران در معاملات روز چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵، پس از پشت سر گذاشتن هفته‌ای پرتنش و سرشار از اخبار سیاسی و اقتصادی، سرانجام با چهره‌ای متفاوت به استقبال پایان هفته رفت. سبزپوشی بازار در شرایطی رقم خورد که مجموعه‌ای از تحولات سیاسی در آمریکا، افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال بازگشت مسیر دیپلماسی و کاهش انتظارات از وقوع درگیری نظامی، فضای روانی تازه‌ای میان فعالان بازار ایجاد کرده است. به نظر می‌رسد بورس تهران فعلاً تصمیم گرفته است به جای تمرکز بر سناریوهای بدبینانه، احتمال کاهش ریسک‌های سیاسی را در محاسبات خود پررنگ‌تر کند.

آنچه معاملات امروز را جذاب‌تر کرد، صرفاً رشد قیمت‌ها نبود؛ بلکه تغییر رفتار معامله‌گران و کاهش تمایل به فروش در مقایسه با روزهای گذشته بود. بسیاری از سرمایه‌گذارانی که طی هفته‌های اخیر با نگرانی از تشدید تنش‌ها در موقعیت فروش قرار گرفته بودند، امروز ترجیح دادند دست نگه دارند. گروهی نیز با احتیاط به سمت خرید حرکت کردند؛ اتفاقی که نشان می‌دهد انتظارات کوتاه‌مدت بازار ممکن است در حال تغییر باشد.

انتخابات آمریکا؛ محرکی تازه برای تغییر فضای بورس

یکی از مهم‌ترین محرک‌های روانی معاملات امروز، نتایج انتخابات آمریکا و شکست سیاسی دونالد ترامپ در از دست دادن اکثریت هر دو مجلس بود. این تحول از نگاه بخشی از فعالان بازار می‌تواند بر محاسبات سیاسی و احتمال تشدید تنش‌ها تأثیر بگذارد.

برداشت اولیه بازار این است که تغییر موازنه سیاسی در آمریکا ممکن است زمینه را برای کاهش شدت تنش‌ها و افزایش تمایل به استفاده از مسیرهای دیپلماتیک فراهم کند. البته نباید فراموش کرد که سیاست خارجی آمریکا تابع مجموعه‌ای از عوامل پیچیده است و نمی‌توان صرفاً با تکیه بر نتیجه انتخابات، پایان تنش‌ها یا آغاز مذاکرات جدی را قطعی دانست.

در همین حال، اظهارات ترامپ درباره نداشتن انگیزه و عجله برای آغاز جنگ نیز به تقویت فضای روانی مثبت کمک کرده است. از سوی دیگر، رفت‌وآمدها و تحرکات دیپلماتیک مرتبط با قطر و ایران، بار دیگر احتمال فعال شدن مسیر مذاکره را در ذهن معامله‌گران زنده کرده است.

با این حال، هنوز هیچ نشانه قطعی از توافق یا تغییر بنیادین در شرایط سیاسی وجود ندارد. بنابراین، مثبت شدن بورس را باید بیشتر به‌عنوان واکنش بازار به کاهش انتظارات منفی ارزیابی کرد، نه نتیجه قطعی حل‌وفصل بحران‌های سیاسی.

سناریوی سوم؛ نه جنگ، نه صلح!

یکی از موضوعات مهمی که می‌تواند مسیر بورس را در هفته‌های آینده تعیین کند، احتمال تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح است؛ سناریویی که در کنار دو احتمال جنگ گسترده یا توافق و صلح، اکنون اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

در این وضعیت، ممکن است خبری از درگیری نظامی نباشد، اما محاصره و فشارهای اقتصادی نیز ادامه پیدا کند و توافق مشخصی برای رفع محدودیت‌ها حاصل نشود.

چنین شرایطی در کوتاه‌مدت می‌تواند برای بورس مثبت باشد؛ زیرا با کاهش سایه جنگ، بخشی از ریسک‌های سنگینی که باعث خروج سرمایه و افزایش فشار فروش شده بودند، از بازار فاصله می‌گیرند. اما در بلندمدت، ادامه بلاتکلیفی سیاسی و اقتصادی احتمالاً اجازه شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند و پایدار را نخواهد داد.

در واقع، بازار می‌تواند از نبود جنگ نفس تازه‌ای بگیرد، اما برای ادامه مسیر صعودی به محرک‌های قوی‌تری مانند بهبود انتظارات اقتصادی، ثبات ارزی، کاهش محدودیت‌های تجاری و انتشار گزارش‌های مطلوب شرکت‌ها نیاز دارد.

نیمه دوم پاییز؛ جدال سیاست و بنیاد شرکت‌ها

نگاهی به عملکرد بورس در ۴۵ روز ابتدایی پاییز نشان می‌دهد که متغیرهای سیاسی در این دوره نقش پررنگ‌تری نسبت به عوامل بنیادی داشته‌اند. بازار پس از رشد تابستانی وارد مرحله اصلاح و استراحت شد و هم‌زمان، ریسک‌های سیاسی و چالش‌های برخی صنایع، به‌ویژه گروه پالایشی، بر روند معاملات فشار وارد کردند.

یکی از نکات قابل توجه این دوره، تفاوت عملکرد شاخص کل و شاخص هم‌وزن بود؛ به‌طوری‌که شاخص هم‌وزن در این بازه بازدهی حدود ۵ تا ۶ درصدی را تجربه کرد، در حالی که شاخص کل عملکرد منفی داشت.

این تفاوت نشان می‌دهد که رفتار گروه‌های مختلف بورسی یکسان نبوده و نمی‌توان وضعیت تمام سهم‌ها را صرفاً با نگاه به شاخص کل ارزیابی کرد.

اکنون پرسش اصلی این است که در نیمه دوم پاییز کدام عامل فرمان بازار را در دست خواهد گرفت؟ سیاست یا اقتصاد؟

اگر شرایط سیاسی در همین سطح باقی بماند و خبری از تشدید درگیری‌ها منتشر نشود، احتمالاً گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها، نرخ ارز، وضعیت صنایع و ارزش‌گذاری سهام نقش پررنگ‌تری در تعیین مسیر معاملات خواهند داشت. در چنین شرایطی، می‌توان انتظار داشت بازار ابتدا به سمت تثبیت قیمت‌ها حرکت کند و سپس در قالب موج‌های کوتاه‌مدت، فرصت‌های رشد را تجربه کند.

ارزش‌گذاری سهام؛ چرا بورس هنوز ظرفیت بازگشت دارد؟

یکی از مهم‌ترین استدلال‌های طرفداران بازگشت بورس، وضعیت ارزش‌گذاری شرکت‌هاست. نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر یا همان P/E TTM در دوره‌ای از فشار فروش به محدوده کمتر از ۷ واحد رسیده و با توجه به گزارش‌های منتشرشده، همچنان در سطوحی قرار دارد که از نگاه برخی تحلیلگران می‌تواند جذابیت بنیادی ایجاد کند.

این موضوع نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از افت قیمت‌ها ناشی از افزایش ریسک‌های سیاسی و نگرانی‌های روانی بوده است، نه لزوماً تخریب کامل وضعیت بنیادی شرکت‌ها.

در چنین شرایطی، اگر فشارهای سیاسی کاهش پیدا کند، سرمایه‌گذارانی که طی هفته‌های گذشته از بازار خارج شده‌اند، ممکن است به‌تدریج دوباره به سمت سهام حرکت کنند.

البته ارزندگی به‌تنهایی تضمین‌کننده رشد نیست. وضعیت سودآوری شرکت‌ها، نرخ ارز، سیاست‌های دولت، هزینه‌های تولید و چشم‌انداز فروش همچنان از عوامل تعیین‌کننده خواهند بود.

هشدار مهم به سهامداران؛ بودجه می‌تواند ورق را برگرداند

در کنار تحولات سیاسی، موضوع بودجه نیز یکی از مهم‌ترین ریسک‌هایی است که باید در هفته‌های آینده زیر نظر گرفته شود.

با نزدیک شدن به زمان طرح مباحث بودجه‌ای، نگرانی‌هایی درباره احتمال افزایش مداخلات دولت در اقتصاد، سیاست‌های دستوری و تصمیمات مرتبط با جبران کسری بودجه مطرح شده است.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که سیاست‌های ناگهانی دولت در حوزه قیمت‌گذاری، نرخ خوراک، عوارض، مالیات و صنایع بزرگ می‌تواند به‌سرعت بر انتظارات سهامداران اثر بگذارد.

به همین دلیل، بودجه سال آینده صرفاً یک سند مالی نیست، بلکه می‌تواند به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده سرنوشت صنایع بورسی تبدیل شود. فعالان بازار امیدوارند فشارهای ناشی از کسری بودجه به تصمیمات غیرمنتظره و محدودکننده برای شرکت‌های بورسی منجر نشود.

جمع‌بندی؛ بورس امیدوار است، اما هنوز وقت بی‌احتیاطی نیست

معاملات چهارشنبه ۱۳ آبان را می‌توان نشانه‌ای از تغییر نسبی فضای روانی بازار دانست. کاهش فشار فروش، افزایش تمایل به خرید و واکنش مثبت به تحولات سیاسی، همگی نشان می‌دهند که بورس در حال فاصله گرفتن از فضای کاملاً بدبینانه روزهای گذشته است.

با این حال، مسیر پیش‌روی بازار همچنان با ابهام همراه است. نه احتمال توافق قطعی شده، نه ریسک‌های اقتصادی از بین رفته‌اند و نه می‌توان سناریوهای منفی را کاملاً کنار گذاشت.

در چنین فضایی، مدیریت ریسک و پرهیز از تصمیمات هیجانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. حفظ ترکیبی متعادل از دارایی‌ها، از جمله راهبردهایی است که می‌تواند در مواجهه با سناریوهای متفاوت مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد.

پیام اصلی معاملات امروز این است: بورس با کاهش سایه جنگ دوباره نفس می‌کشد، اما برای آغاز یک صعود پایدار هنوز به اطمینان سیاسی، ثبات اقتصادی و حمایت متغیرهای بنیادی نیاز دارد.

اکنون نگاه سهامداران به هفته آینده دوخته شده است؛ هفته‌ای که می‌تواند مشخص کند سبزپوشی امروز تنها یک واکنش هیجانی به اخبار سیاسی بوده یا نخستین نشانه از تغییر مسیر بازار سرمایه در نیمه دوم پاییز ۱۴۰۵.

منبع مبنا: گزارش بازار بتاسهم، چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵. این مطلب بازنویسی و تنظیم خبری بر اساس محتوای منبع است و به معنای تأیید مستقل اخبار سیاسی یا توصیه سرمایه‌گذاری نیست.

فاطمه حاج علی