به گزارش اکو اقتصاد، گاهی یک کرم در قفسه فروشگاه آن‌قدر شیک به نظر می‌رسد که ناخودآگاه تصور می‌کنیم حتماً محصولی معتبر و استاندارد است؛ عطر و بادی‌میستی که بسته‌بندی جذابی دارد، راحت اعتمادمان را جلب می‌کند و حتی یک شوینده با نامی آشنا ممکن است بدون آنکه مشخصاتش را بررسی کنیم، وارد سبد خرید خانه شود. اما ظاهر یک محصول، هرقدر هم حرفه‌ای و قابل اعتماد به نظر برسد، لزوماً چیزی درباره مجاز بودن، اصالت یا سلامت آن نمی‌گوید. این موضوع زمانی جدی‌تر می‌شود که پای محصولاتی در میان باشد که مستقیماً با پوست و بدن در تماس‌اند یا در محیط خانه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

هشدار تازه؛ محصولاتی که نباید بخریم

این موضوع اخیراً بار دیگر با اعلام اسامی تعدادی از محصولات غیرمجاز از سوی سازمان غذا و دارو مورد توجه قرار گرفته است. براساس اعلام این سازمان، در بررسی‌های نظارتی مشخص شده تعدادی از محصولات فرم‌دهنده و مراقبت موضعی بدن، فرآورده‌های خوشبوکننده و برخی محصولات شوینده و مصرفی بدون دریافت مجوزهای قانونی در بازار توزیع شده‌اند.

در این فهرست، کرم حجم‌دهنده باسن و کرم حجم‌دهنده سینه با نام AICHUN BEAUTY، کرم ترک پا با نام زرین الماس، پماد ترک پا فاقد نام تجاری، بادی‌میست GALAXY – PERFUMED MIST، ادوتوالت TEA ROSE، ادوپرفیوم DELGADO، مایع سفیدکننده فرنود، ریکا سیاه فاقد نام تجاری، محلول شیشه‌شور الماس دریا، پاک‌کننده لکه و چربی NANO TAK، نمک ماشین ظرفشویی FINISH و پودر زغال فعال فاقد نام تجاری قرار دارند. سازمان غذا و دارو ضمن هشدار نسبت به مصرف این فرآورده‌ها، از مردم خواسته است از خرید آنها خودداری کنند و موارد عرضه را به مراجع نظارتی گزارش دهند.

اما یک سؤال مهم‌تر از نام این محصولات وجود دارد: اگر فردا محصول دیگری جلوی ما قرار گرفت، از کجا بفهمیم مجاز است؟

اولین اشتباه؛ «ظاهرش که خوب است!»

بسته‌بندی زیبا، طراحی حرفه‌ای، نوشته‌های انگلیسی، عکس‌های جذاب یا حتی ادعای «فرمولاسیون پیشرفته» هیچ‌کدام به‌تنهایی مجوز سلامت محصول نیستند. یکی از اشتباه‌های رایج مصرف‌کنندگان این است که محصول خارجی را الزاماً معتبرتر از محصول داخلی می‌دانند یا تصور می‌کنند محصولی که در فروشگاه یا صفحه‌ای با دنبال‌کننده‌های زیاد عرضه می‌شود، حتماً مورد تأیید است.

در حالی که محل خرید، ظاهر بسته‌بندی و قیمت محصول، جای بررسی مجوز و اصالت آن را نمی‌گیرد.

برچسب را فقط برای تاریخ انقضا نگاه نکنید

بسیاری از ما هنگام خرید یک محصول، نهایتاً تاریخ تولید و انقضا را بررسی می‌کنیم و اگر تاریخ مصرف مناسب باشد، آن را وارد سبد خرید می‌کنیم؛ در حالی که اطلاعات روی بسته‌بندی فقط برای دانستن تاریخ مصرف نیست.

برای محصولات آرایشی و بهداشتی، یکی از مهم‌ترین راه‌های اطمینان از قانونی بودن فرآورده، بررسی شناسه و برچسب اصالت و استعلام اطلاعات محصول از مسیرهای رسمی سازمان غذا و دارو است. بنابراین اگر روی محصول شناسه اصالت درج شده، صرف دیدن آن کافی نیست؛ مهم این است که اطلاعات آن قابل استعلام و با مشخصات همان محصول منطبق باشد.

مصرف‌کننده می‌تواند اطلاعات درج‌شده روی برچسب را از طریق سامانه تیتک (TTAC) یا راه‌های رسمی اعلام‌شده از سوی سازمان غذا و دارو استعلام کند. در این بررسی باید مشخصات محصول، از جمله نام فرآورده و اطلاعات شرکت تولیدکننده یا واردکننده، با محصولی که در دست داریم مطابقت داشته باشد.

اگر شناسه قابل استعلام نیست، اطلاعات استعلام با محصول مطابقت ندارد یا فروشنده از ارائه اطلاعات لازم برای بررسی محصول خودداری می‌کند، بهتر است خرید را انجام ندهیم.

یک نکته مهم دیگر هم این است که نباید تصور کنیم هر محصولی که در بازار وجود دارد، حتماً مجاز است. همان‌طور که در هشدار اخیر سازمان غذا و دارو دیده شد، برخی فرآورده‌های فاقد مجوز نیز ممکن است در بازار عرضه شوند. بنابراین حضور کالا در یک فروشگاه یا حتی فروش گسترده آن، به‌تنهایی نشانه قانونی بودن محصول نیست.

گاهی فروشنده برای جلب اعتماد مشتری می‌گوید: «این محصول خیلی پرفروشه»، «همه استفاده می‌کنند»، «خودم هم مصرف کرده‌ام» یا «این برند خارجی است و کیفیتش تضمینی است.» هیچ‌کدام از این جملات پاسخ سؤال اصلی نیستند. سؤال اصلی این است: آیا محصول مورد نظر از مسیر قانونی قابل شناسایی و استعلام است؟ یعنی به جای اینکه تنها به گفته فروشنده یا تجربه یک مصرف‌کننده دیگر تکیه کنیم، باید به اطلاعات رسمی و قابل بررسی محصول مراجعه کنیم.

خرید اینترنتی؛ جایی که ظاهر می‌تواند گمراه‌کننده‌تر باشد

در خرید حضوری، دست‌کم امکان دیدن بسته‌بندی واقعی محصول وجود دارد؛ اما در خرید اینترنتی ممکن است تمام قضاوت ما بر اساس یک عکس، چند جمله تبلیغاتی و نظر کاربران شکل بگیرد.

این مسئله درباره محصولات آرایشی و مراقبت پوست و مو اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. یک صفحه مجازی می‌تواند محصولی را با عنوان‌هایی مانند «کاملاً اصل»، «تضمینی»، «وارداتی» یا «بدون عوارض» معرفی کند؛ اما این واژه‌ها به خودی خود جایگزین بررسی قانونی محصول نیستند.

قبل از خرید اینترنتی، عکس تبلیغاتی را کنار بگذارید و مشخصات خود محصول را بررسی کنید.

اگر فروشنده اطلاعات مشخصی درباره محصول ارائه نمی‌کند، یا برای فروش آن بیشتر بر قیمت پایین، وعده‌های اغراق‌آمیز و نتیجه‌های سریع تأکید دارد، بهتر است پیش از خرید، اصالت و مجوز محصول را بررسی کنیم.

غیرمجاز بودن یعنی حتماً محصول آسیب می‌زند؟

در فهرست اخیر سازمان غذا و دارو، چند محصول نیز بدون نام تجاری اعلام شده‌اند؛ از جمله پماد ترک پا، ریکا سیاه و پودر زغال فعال. شاید در نگاه اول، نداشتن نام تجاری فقط یک ایراد ظاهری به نظر برسد، اما برای مصرف‌کننده موضوع مهم‌تری مطرح است: آیا غیرمجاز بودن یعنی حتماً محصول آسیب می‌زند؟

 غیرمجاز بودن یک محصول، لزوماً به معنای اثبات یک عارضه مشخص یا مسمومیت آن نیست. آنچه در هشدار اخیر سازمان غذا و دارو اعلام شده این است که این فرآورده‌ها بدون دریافت مجوزهای قانونی در بازار عرضه شده‌اند و سازمان نسبت به مصرف آنها هشدار داده است.

بنابراین نمی‌توان از صرف اعلام «غیرمجاز» بودن یک محصول، درباره نوع یا شدت عارضه آن نتیجه‌گیری کرد؛ اما از سوی دیگر، نبود مجوز قانونی نیز موضوعی نیست که مصرف‌کننده بتواند آن را نادیده بگیرد.به زبان ساده، وقتی وضعیت یک فرآورده از نظر قانونی و نظارتی تأیید نشده است، دلیلی برای پذیرفتن ریسک و مصرف آن وجود ندارد.

عطر و بادی‌میست؛ فقط رایحه مهم نیست

هنگام خرید ادوتوالت، ادوپرفیوم یا بادی‌میست، معمولاً رایحه، ماندگاری و ظاهر شیشه اولین چیزهایی هستند که توجه ما را جلب می‌کنند؛ اما اینها به‌تنهایی نشانه اصالت یا مجاز بودن محصول نیستند.

هنگام خرید محصولات آرایشی و بهداشتی هویت محصول، اطلاعات درج‌شده روی بسته‌بندی و وضعیت قانونی آن را بررسی کنید

نام خارجی، بسته‌بندی شیک یا ادعای ماندگاری بالا، جای بررسی اطلاعات محصول و وضعیت قانونی آن را نمی‌گیرد. به‌ویژه درباره فرآورده‌هایی که با پوست و بدن در تماس‌اند، بهتر است پیش از خرید، اطلاعات محصول و امکان استعلام آن را بررسی کنیم. البته موضوع فقط محصولاتی نیست که روی پوست و مو استفاده می‌کنیم. در فهرست اخیر سازمان غذا و دارو، محصولاتی مانند مایع سفیدکننده، شیشه‌شور، پاک‌کننده لکه و چربی و نمک ماشین ظرفشویی نیز قرار داشته‌اند.

شوینده‌ها هم بخشی از مصرف روزانه خانه هستند، اما نوع و شیوه استفاده از آنها با یکدیگر متفاوت است. برخی از این محصولات ممکن است در تماس مستقیم با پوست یا چشم قرار بگیرند و برخی دیگر در هنگام مصرف، نیازمند رعایت نکات ایمنی بیشتری هستند. بنابراین نمی‌توان درباره همه آنها یک نوع خطر یا عارضه مشخص را مطرح کرد.

نکته مهم این است که غیرمجاز بودن یک محصول، به‌تنهایی به معنای اثبات یک عارضه مشخص برای آن نیست؛ بلکه یعنی محصول الزامات قانونی لازم را طی نکرده یا وضعیت آن از نظر مراجع نظارتی قابل تأیید نیست. بنابراین مصرف‌کننده نباید صرفاً با دیدن بسته‌بندی، قیمت یا ادعای فروشنده، ایمنی چنین محصولی را قطعی فرض کند. در نتیجه، هنگام خرید محصولات آرایشی و بهداشتی نیز بهتر است هویت محصول، اطلاعات درج‌شده روی بسته‌بندی و وضعیت قانونی آن را بررسی کنیم.

یک چک‌لیست ساده برای خرید

اگر بخواهیم تمام این توصیه‌ها را به یک عادت ساده تبدیل کنیم، قبل از خرید محصولات آرایشی، بهداشتی و مصرفی این چند سؤال را از خودمان بپرسیم:

۱. محصول دقیقاً چیست؟
نام و نوع فرآورده باید مشخص باشد.

۲. تولیدکننده یا عرضه‌کننده آن مشخص است؟
محصول بی‌هویت، انتخاب مطمئنی نیست.

۳. اطلاعات قانونی و هویتی محصول قابل بررسی است؟
به جای اعتماد صرف به حرف فروشنده، امکان استعلام و بررسی اطلاعات محصول را دنبال کنیم.

۴. بسته‌بندی سالم و اطلاعات آن خوانا است؟
بسته‌بندی مخدوش، اطلاعات ناقص یا مشخصات غیرقابل خواندن باید ما را محتاط کند.

۵. تاریخ مصرف و سایر اطلاعات ضروری را بررسی کرده‌ایم؟
تاریخ انقضا لازم است، اما تنها چیزی نیست که باید بررسی شود.

۶. محصول را از کجا می‌خریم؟
فروشگاه معتبر و مسیر قانونی خرید، ریسک خرید محصول نامعتبر را کاهش می‌دهد.

۷. آیا هر ادعایی درباره یک محصول را باید باور کرد؟
وعده‌های عجیب درباره نتیجه فوری یا تغییرات چشمگیر، نیازمند بررسی بیشترند.

۸. فقط به دلیل ارزان بودن وسوسه شده‌ایم؟
قیمت پایین، به‌خصوص وقتی با نبود اطلاعات روشن همراه باشد، نباید تنها معیار خرید باشد.

چند ثانیه مکث، یک خرید آگاهانه

قرار نیست هنگام هر خرید، ساعت‌ها بسته‌بندی را زیرورو کنیم. اما برای محصولی که قرار است روی پوست و بدن استفاده شود یا در خانه مورد مصرف قرار گیرد، چند ثانیه بررسی می‌تواند تصمیم ما را آگاهانه‌تر کند.

ظاهر زیبا، نام آشنا و قیمت مناسب می‌توانند توجه ما را جلب کنند؛ اما چیزی که باید اعتمادمان را شکل دهد، اطلاعات قابل بررسی و وضعیت قانونی محصول است.

هشدار اخیر سازمان غذا و دارو نیز دقیقاً یادآوری همین نکته است؛ اینکه وجود یک محصول در بازار به معنای مجاز بودن آن نیست و مصرف‌کننده باید در انتخاب کالاهای مرتبط با سلامت، آگاهانه‌تر عمل کند. سازمان غذا و دارو نیز از شهروندان خواسته است از خرید محصولات اعلام‌شده خودداری و موارد عرضه آنها را به مراجع نظارتی گزارش کنند.

منبع: ایرنا