به گزارش اکو اقتصاد،  بررسی گزارش فعالیت ماهانه بانک تجارت با نماد «وتجارت»، برای دوره منتهی به ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مجموع درآمدهای ثبت‌شده در پنج سرفصل تسهیلات اعطایی، سپرده‌گذاری، اوراق بدهی، سرمایه‌گذاری و کارمزد، در نیمه نخست سال به حدود ۱۲۰ هزار و ۶۱۱ میلیارد تومان رسیده است.

سهم شهریور از این درآمدها حدود ۲۹ هزار و ۶۸۱ میلیارد تومان بوده است. این ارقام، نمایی از فعالیت درآمدی بانک ارائه می‌کنند، اما مطابق توضیح گزارش، تمامی اقلام درآمد عملیاتی صورت سود و زیان را دربرنمی‌گیرند. بنابراین، برای ارزیابی جامع سودآوری باید هزینه‌ها، ذخایر و سایر اقلام صورت‌های مالی نیز بررسی شوند.

تسهیلات اعطایی؛ بزرگ‌ترین منبع درآمد

درآمد تسهیلات اعطایی بانک تجارت در شش ماه نخست امسال حدود ۸۰ هزار و ۲۲۲ میلیارد تومان بوده است. این سرفصل نزدیک به ۶۶٫۵ درصد از مجموع پنج گروه درآمدی گزارش‌شده را تشکیل می‌دهد و همچنان مهم‌ترین منبع درآمد بانک محسوب می‌شود.

در شهریور، درآمد تسهیلات حدود ۲۲ هزار و ۶۵ میلیارد تومان ثبت شده است. با این حال، بانک اعلام کرده افزایش درآمد این بخش و هزینه سود سپرده‌ها عمدتاً به ثبت با تأخیر اطلاعات مربوط می‌شود؛ موضوعی که در پی اختلالات سامانه‌ای ماه‌های گذشته ایجاد شده و با رفع مغایرت‌ها، به‌تدریج در حساب‌ها شناسایی می‌شود.

این توضیح در تحلیل عملکرد شهریور اهمیت دارد؛ زیرا نمی‌توان تمام افزایش ارقام ثبت‌شده را به فعالیت اقتصادی همان ماه نسبت داد. بانک همچنین اعلام کرده مشکلات یادشده پیش‌تر در نامه‌ای به تاریخ پنجم مردادماه به سازمان بورس اطلاع داده شده بود.

کارمزدها؛ سهم نزدیک به یک‌چهارم درآمدهای گزارش‌شده

درآمد کارمزدی بانک تجارت در نیمه نخست سال به حدود ۲۸ هزار و ۶۳۱ میلیارد تومان رسیده است. این رقم معادل حدود ۲۳٫۷ درصد از مجموع درآمدهای درج‌شده در جدول ماهانه است و جایگاه مهم خدمات بانکی را در ترکیب درآمد نشان می‌دهد.

در شهریور نیز بانک حدود پنج هزار و ۸۸۹ میلیارد تومان درآمد کارمزدی ثبت کرده است؛ رقمی که نزدیک به ۲۹٫۵ درصد بالاتر از متوسط ماهانه پنج ماه نخست سال قرار دارد.

در مقابل، هزینه کارمزد شش‌ماهه حدود چهار هزار و ۷۶۲ میلیارد تومان بوده است. تفاضل درآمد و هزینه این سرفصل به حدود ۲۳ هزار و ۸۶۹ میلیارد تومان می‌رسد. این فاصله مثبت، سهم قابل‌توجه کارمزدها را در عملکرد بانک نشان می‌دهد، هرچند معادل سود خالص خدمات بانکی نیست؛ زیرا هزینه‌های عمومی و پشتیبانی نیز در ارائه خدمات نقش دارند.

فاصله مثبت درآمد تسهیلات و سود سپرده‌ها

هزینه سود سپرده‌های بانک تجارت در شش ماه نخست سال حدود ۷۹ هزار و ۱۲۶ میلیارد تومان گزارش شده است. در مقایسه با درآمد تسهیلات، فاصله‌ای مثبت به میزان حدود یک هزار و ۹۶ میلیارد تومان مشاهده می‌شود.

در شهریور نیز درآمد تسهیلات حدود ۱۹۶ میلیارد تومان بیشتر از هزینه سود سپرده‌ها بوده است. بانک در توضیحات خود تأکید کرده برآیند این دو سرفصل، همچون ماه‌های گذشته، مثبت مانده است.

البته این مقایسه صرفاً رابطه دو قلم مشخص را نشان می‌دهد. درآمد سپرده‌گذاری و اوراق بدهی، هزینه تأمین مالی و ذخایر مطالبات نیز در ارزیابی نتیجه فعالیت واسطه‌گری مالی مؤثرند و نباید این تفاضل را سود نهایی بانک تلقی کرد.

رشد ۷٫۵ درصدی مانده تسهیلات در شهریور

مانده تسهیلات بانک تجارت از حدود یک هزار و ۴۳۱ هزار میلیارد تومان در ابتدای شهریور به حدود یک هزار و ۵۳۸ هزار میلیارد تومان در پایان ماه رسیده است؛ افزایشی نزدیک به ۱۰۶ هزار و ۸۲۵ میلیارد تومان، معادل ۷٫۵ درصد.

در جدول گزارش، تسهیلات اعطایی طی شهریور حدود ۴۰۳ هزار و ۱۰۲ میلیارد تومان و تسهیلات وصولی حدود ۲۹۶ هزار و ۲۷۷ میلیارد تومان ثبت شده است. تفاوت این دو رقم، افزایش مانده پایان ماه را توضیح می‌دهد.

رشد مانده تسهیلات، گسترش حجم دارایی‌های اعتباری بانک را نشان می‌دهد. با این حال، ارزیابی کیفیت این رشد به اطلاعاتی مانند وضعیت وصول، مطالبات غیرجاری و ذخایر مربوط نیاز دارد که در گزارش ماهانه حاضر ارائه نشده است.

مرابحه؛ محور اصلی سبد اعتباری

تسهیلات مرابحه با مانده حدود ۵۳۱ هزار و ۹۶ میلیارد تومان، نزدیک به ۳۴٫۵ درصد از کل مانده تسهیلات بانک را تشکیل داده است. درآمد شش‌ماهه این بخش نیز حدود ۵۰ هزار و ۵۲۹ میلیارد تومان بوده که تقریباً ۶۳ درصد از درآمد تسهیلات را تأمین می‌کند.

پس از مرابحه، تسهیلات ارزی با مانده حدود ۴۶۶ هزار و ۲۹۶ میلیارد تومان جایگاه بزرگی در سبد اعتباری دارد. مانده تسهیلات قرض‌الحسنه نیز حدود ۱۴۵ هزار و ۲۸۰ میلیارد تومان ثبت شده است.

مشارکت مدنی، خرید دین و فروش اقساطی از دیگر بخش‌های مهم این سبد هستند. ترکیب مذکور نشان می‌دهد فعالیت اعتباری بانک در قالب‌های مختلف دنبال شده، اما وزن مرابحه در درآمدزایی برجسته‌تر است.

سپرده‌ها از یک هزار و ۸۳۰ همت گذشت

مجموع مانده سپرده‌های گزارش‌شده بانک تجارت در پایان شهریور به حدود یک هزار و ۸۳۲ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم نسبت به ابتدای ماه حدود ۶۰ هزار و ۲۰ میلیارد تومان، معادل ۳٫۴ درصد، افزایش دارد.

سپرده‌های قرض‌الحسنه جاری ریالی با مانده حدود ۴۳۹ هزار و ۳۴۷ میلیارد تومان، یکی از بزرگ‌ترین اجزای منابع بانک هستند. مانده این سپرده‌ها طی ماه حدود ۴۰ هزار و ۵۹۴ میلیارد تومان افزایش یافته است.

همچنین سپرده‌های بلندمدت یک‌ساله به حدود ۲۹۶ هزار و ۹۰۹ میلیارد تومان و سپرده‌های کوتاه‌مدت به حدود ۲۶۹ هزار و ۹۷۰ میلیارد تومان رسیده‌اند. افزایش سپرده‌های جاری ریالی از منظر ترکیب منابع اهمیت دارد، زیرا برای این سرفصل هزینه سودی ثبت نشده است.

سایر درآمدها و تغییر ترکیب دارایی‌ها

درآمد شش‌ماهه سپرده‌گذاری بانک حدود پنج هزار و دو میلیارد تومان، درآمد اوراق بدهی حدود چهار هزار و ۵۸۱ میلیارد تومان و درآمد سرمایه‌گذاری‌ها حدود دو هزار و ۱۷۴ میلیارد تومان بوده است.

هم‌زمان، مانده سپرده‌گذاری نزد بانک‌ها، اوراق بدهی و سرمایه‌گذاری در سهام طی شهریور کاهش یافته است. این تغییرات نشان‌دهنده جابه‌جایی در ترکیب دارایی‌هاست، اما گزارش برای تعیین انگیزه یا نتیجه نهایی آن توضیح مستقلی ارائه نمی‌کند.

بانک همچنین حدود دو هزار و ۳۲۵ میلیارد تومان خالص درآمد در جدول سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی ثبت کرده که عمدتاً شامل سود فروش دارایی‌ها، وثایق تملیکی و سرمایه‌گذاری‌هاست.

عملکرد شش‌ماهه تجارت، نقش محوری تسهیلات و کارمزدها را نشان می‌دهد. برای قضاوت درباره پایداری درآمد و سودآوری، انتشار صورت‌های مالی، تکمیل ثبت اطلاعات معوق و بررسی کیفیت دارایی‌های اعتباری، گام‌های تعیین‌کننده بعدی خواهند بود.